Köpeklerde Pankreatit: Atak Sonrası Ne Yemeli, Tekrarı Nasıl Önlenir?

Pankreatit atağı geçiren bir köpeğin beslenmesinde 2 konu belirleyici: diyetteki yağ miktarı ve beslenme düzeni. İkincisi ise hayvan sahipleri tarafından çoğu zaman göz ardı ediliyor.

Pankreatit, köpek sahiplerinin çoğunun ancak karşılaştıktan sonra öğrendiği bir hastalık. Klinikte dinlediğimiz hikayeler genellikle benzer tablolarda oluyor: bir sofradan veya kalabalık akşamlarda "bir lokmadan bir şey olmaz" diyerek uzatılan bir parça yağlı besin. Ertesi gün kusma, karın ağrısı, iştahsızlık ve birkaç gün sürebilen klinik tedaviler.

Bu noktadan sonra ise hayvan sahibinin aklında tek bir soru oluyor: şimdi ne yiyecek? Ve daha önemlisi: bu durum nasıl önlenebilir? konusu. Bu yazıda atak sonrası dönemde beslenmeyi nasıl ele aldığımı anlatıyorum.

Pankreas ne yapar?

Pankreas basitçe anlatmak gerekirse sindirim enzimleri üreten bir organdır. Bu enzimler normalde bağırsakta aktifleşir ve besinleri, özellikle de yağları parçaları sindiriminde rol alır. Pankreatit tablosunda ise bu enzimler erken aktifleşir ve pankreasın kendisine zarar verir. Sonucunda şiddetli karın ağrısı, kusma, iştahsızlık ve bazen hayatı tehdit eden bir tablo ortaya çıkabilir.

Pankreatitin nedeni her köpekte tam olarak bilinmez. Ancak beslenme açısından baktığımızda 2 risk faktörü karşımıza çıkar:

• Yüksek yağlı bir öğün. Tek bir yağlı öğünün dahi atağı başlatabildiğini biliyoruz.

• Kanda yağ yüksekliği. Özellikle minyatür schnauzer gibi bazı ırklarda daha sık görülüyor ve yaşla birlikte artabiliyor.

Atak sırasında beslenme kararı?

Atak sonrasındaki beslenme, yani ne zaman ve nasıl başlanacağı tamamen veteriner hekiminizin kararı olmalıdır. Eskiden "pankreası dinlendirmek" için bir süre aç bırakmak tercih edilebiliyordu. Bugün ise görece erken beslemeye başlamanın genellikle daha iyi sonuç verebildiği kabul ediliyor.

Birinci eksen: yağ

Pankreatit geçirmiş bir köpekte diyetteki yağ azaltılır. Ancak "az yağlı" ifadesi tek başına bir şey ifade etmez ve kaynaklar bunu farklı yaklaşımlarla belirler. Dolayısıyla bir mamanın pankreatit problemi yaşayan köpeğe uygun olup olmadığını anlamak için etiketteki "ham yağ %" değerine bakmak tek başına yeterli değildir.

Kısıtlama ne kadar sürecek?

Atak tekrarlıyorsa veya kan değerlerine yansıyorsa yağ kısıtlamalı diyet genellikle uzun süreli, çoğu zaman da ömür boyu bir takip gerektirir. Tek seferlik ve belirgin bir nedeni olan bir atakta ise (örneğin çöpten yağlı bir şey yenmişse) tetikleyici ortadan kaldırıldıktan sonra diyetin yeniden değerlendirilmesi mümkün olabilir. Bu karar köpeğin geçmişine ve kan değerlerine göre bireysel olarak verilmelidir.

İkinci eksen: beslenme düzeni

Bu kısım çoğu zaman atlanıyor ancak en az mama seçimi kadar önemli bir karar.

Öğün düzeni. Pankreatit geçirmiş bir köpekte tek ya da iki büyük öğün yerine daha küçük ve sık öğünlere bölünmesini öneriyorum. Öğün sayısı köpeğin yaşına, kilosuna ve günlük düzenine göre belirlenmelidir.

Uzun açlık ve ardından aşırı yeme. Uzun süren bir açlığın ardından köpeğin bir anda çok yemesi de atağı tetikleyebilir.

Sofra artıkları. Pankreatitte "biraz"ın bir karşılığı yoktur. Tek bir yağlı besin dahi atağı tetikleyebilir. Bu kuralın hayvan ile teması olan herkes tarafından bilinmesi gerekiyor.

Ödüller. Ödül mamaları da yağ içerir ve genellikle hesaba katılmaz.

Hangi durumda veteriner hekiminize ulaşmalısınız?

Pankreatit atakları tekrarlayabilir. Aşağıdakilerden birini görüyorsanız vakit kaybetmeden veteriner hekiminize ulaşmalısınız:

• Tekrarlayan kusmalar

• İştahsızlık, özellikle 24 saatten uzun sürüyorsa

• Karın ağrısı belirtileri: kamburlaşma, karnına dokunulmasından rahatsız olma ve tepki verme

• Halsizlik, ishal, ateş

Köpeğinize özel bir diyet planı için

Köpeğinizin kan değerlerini, mevcut mamasını ve günlük düzenini birlikte değerlendirip içeriği uygun, dengeli ve evde uygulanabilir bir beslenme planı hazırlayabiliriz. Tekrarlayan atakları önlemeye odaklanan planı ön değerlendirmeyle birlikte belirleyelim.

Ön görüşme talebi oluşturun →

Kaynaklar

• Schenck PA (ed.). Home-Prepared Dog and Cat Diets, 2. baskı. Wiley-Blackwell, 2010. (Tablo 19.2)

• Cline MG, Murphy M (ed.). Obesity in the Dog and Cat. CRC Press, 2019.

• Buffington CAT, Holloway C, Abood SK. Manual of Veterinary Dietetics. Saunders/Elsevier, 2004.

• Jensen KB, Chan DL. Nutritional management of acute pancreatitis in dogs and cats. J Vet Emerg Crit Care 2014;24:240–250.

• Xenoulis PG, Steiner JM. Canine hyperlipidaemia. J Small Anim Pract 2015;56:595–605.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Kesin tanı koymaz ve veteriner hekim muayenesinin, teşhisinin veya tedavisinin yerine geçmez. Pankreatitin tanı ve tedavisi, ağrı yönetimi ve ilaç kararları veteriner hekiminize aittir.